Obsesif kompulsif bozukluk (OKB), istem dışı gelen rahatsız edici düşüncelerle (obsesyonlar) ve bu düşüncelerin yarattığı kaygıyı azaltmak için yapılan tekrarlayıcı davranışlarla (kompulsiyonlar) kendini gösteren bir ruhsal sağlık sorunudur. Kişinin günlük yaşamını ve işlevselliğini önemli ölçüde etkileyebilir; ancak uygun tedaviyle belirgin şekilde kontrol altına alınabilir.
Obsesyon ve Kompulsiyon Nedir?
Obsesyonlar; kişinin zihninde istemeden beliren, kaygı ve rahatsızlık veren, kontrol edilmesi güç düşünce, dürtü veya imgelerdir. Kompulsiyonlar ise bu kaygıyı geçici olarak azaltmak amacıyla yapılan, tekrar eden davranış veya zihinsel eylemlerdir. Kişi genellikle bu davranışların aşırı veya gereksiz olduğunun farkındadır, ancak yapmaktan kendini alıkoymakta zorlanır.
OKB’nin Sık Görülen Belirtileri
Bulaşma ve kirlenme korkusuyla aşırı temizlik veya el yıkama, kapı-ocak gibi şeyleri tekrar tekrar kontrol etme, simetri ve düzen takıntısı, istenmeyen saldırgan veya dini içerikli düşünceler, sayma ve biriktirme davranışları OKB’de sık görülür. Belirtiler kişiden kişiye farklılık gösterebilir.
OKB’nin Nedenleri
OKB’nin gelişiminde genetik yatkınlık, beyindeki bazı bölgelerin işleyişi ve nörokimyasal faktörler ile çevresel etkenlerin bir arada rol oynadığı düşünülmektedir. Stresli yaşam olayları belirtileri tetikleyebilir veya şiddetlendirebilir. OKB bir karakter zayıflığı değil, tedavi edilebilir tıbbi bir durumdur.
OKB Nasıl Tedavi Edilir?
OKB tedavisinde en etkili yöntemlerden biri, bilişsel davranışçı terapinin bir biçimi olan maruz bırakma ve tepki önleme (ERP) terapisidir. Bu yöntemde kişi, kaygı veren durumlarla kademeli olarak yüzleşir ve kompulsiyonları yapmamayı öğrenir. Gerektiğinde hekim değerlendirmesiyle ilaç tedavisi de eklenebilir. Terapi ve ilaç tedavisinin birlikte uygulanması birçok kişide olumlu sonuç verir.
Ne Zaman Yardım Almalı?
Takıntılı düşünceler ve tekrarlayan davranışlar günlük yaşamınızda zaman kaybına yol açıyor, sizi rahatsız ediyor veya ilişkilerinizi ve işlevselliğinizi etkiliyorsa bir psikiyatri uzmanına başvurmanız önerilir. Erken tanı ve uygun tedavi, yaşam kalitesini belirgin biçimde artırır.